Hukuki bir sorunla karşı karşıya kalan birey veya kurumların sorduğu ilk ve en doğal soru, “Avukat ücreti ne kadar?” olmaktadır. Ancak bu soru, bir ürünün etiket fiyatını sormaktan farklı olarak, son derece karmaşık ve birçok değişkene bağlı bir yanıtı beraberinde getirir. Avukatlık, niteliği gereği standart bir “ürün” değil, yoğun emek, bilgi birikimi, mesleki tecrübe ve strateji gerektiren “profesyonel bir hizmettir”. Bu nedenle, avukat ücreti her davanın, her hukuki işlemin ve her danışmanlığın kendi özgün koşullarına göre belirlenir.

Türkiye’de avukatlık ücretleri, keyfi veya serbest piyasa koşullarına göre değil, 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği (TBB) tarafından her yıl Resmi Gazete’de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) ile güçlü bir yasal çerçeveye oturtulmuştur.

Bu kapsamlı rehber, bir hukuk danışmanlık bürosunun şeffaflık ilkesi doğrultusunda, avukat ücreti nasıl hesaplanır, 2025 yılı tarifesindeki temel kavramlar nelerdir, hangi dava türünde hangi ücret modeli uygulanır ve müvekkil ile avukat arasındaki mali ilişkinin nasıl şekillenmesi gerektiğini tüm detaylarıyla analiz etmektedir. Amacımız, özellikle Adana ve Ceyhan gibi ticari ve sosyal açıdan dinamik bölgelerdeki potansiyel müvekkillerimize, alacakları hukuki hizmetin mali çerçevesini net bir şekilde sunmaktır.

I. Bölüm: Avukatlık Ücretinin Yasal Dayanağı ve Çerçevesi

Avukatlık ücreti, iki temel yasal düzenleme üzerine kuruludur: 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu ve bu kanuna dayanılarak hazırlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi.

A. 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu (Madde 164)

Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi, ücretin çerçevesini çizer. Bu maddeye göre:

1. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımı karşılığında aldığı “karşılık”tır.
2. Bu ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘nde (AAÜT) gösterilen miktarların altında olamaz. Bu kuralın amacı, mesleğin saygınlığını korumak ve avukatlar arasında haksız rekabeti (fiyat kırarak iş alma) önlemektir.
3. Taraflar (müvekkil ve avukat), AAÜT’nin üzerinde bir ücreti serbestçe kararlaştırabilirler.
4. Ücretin belirli bir yüzdeye (örneğin dava değerinin yüzdesi) bağlanması mümkündür ancak bu oran, dava veya hükmolunacak şeyin değerinin %25’ini aşamaz.

B. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) Nedir?

Halk arasında “avukatlık ücret tarifesi” olarak bilinen AAÜT, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanıp Adalet Bakanlığı’nca onaylandıktan sonra her yılın başında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal bir belgedir.

2025 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi şunları belirler:

• Asgari Sınır: Avukatların, verdikleri hizmet (dava takibi, danışmanlık, dilekçe yazımı) karşılığında alabilecekleri en düşük yasal ücreti belirler.
• Kamu Düzeni: Bu tarife emredicidir. Bir avukatın bu tarifenin altında bir ücrete (örneğin “tanıdık indirimi” adı altında dahi) çalışması yasal olarak yasaktır ve disiplin suçu teşkil eder.
• Neden Önemli: Bir avukatla anlaşmamış olsanız veya ücreti hiç konuşmamış olsanız bile, uyuşmazlık halinde mahkeme, ücreti bu tarifeye göre hesaplar.

II. Bölüm: Avukat Ücreti Türleri: Maktu, Nispi ve Yüzdesel Ücret

Avukat ücreti nasıl hesaplanır sorusunun cevabı, davanın niteliğine göre değişen üç temel ücretlendirme modelinde yatmaktadır.

A. Maktu Vekalet Ücreti (Sabit Ücret)

Maktu ücret, konusu para ile ölçülemeyen veya parasal bir değeri olmayan dava ve işler için belirlenen “sabit” ücrettir.

• Hangi Davalarda Uygulanır?
  • Boşanma davaları (anlaşmalı veya çekişmeli – tazminat ve nafaka talepleri hariç)
  • Ceza davaları (Ağır Ceza, Asliye Ceza, Sulh Ceza)
  • Velayet ve vesayet davaları
  • İdare Mahkemesi’ndeki iptal davaları (vergi davaları hariç)
  • İsim veya yaş düzeltme gibi Nüfus davaları
  • Tahliye davaları (kira alacağı hariç)
• 2025 AAÜT Uygulaması: 2025 yılı tarifesi, bu davalar için görüldükleri mahkemeye göre (örn: Aile Mahkemesi, Asliye Hukuk Mahkemesi, İdare Mahkemesi) sabit bir asgari ücret belirlemiştir. Örneğin, 2025 AAÜT’sine göre bir Asliye Hukuk Mahkemesi’ndeki davanın asgari ücreti [X] TL olarak belirlenmişse, avukat bu tutarın altında bir ücret talep edemez.

B. Nispi Vekalet Ücreti (Değere Göre Belirlenen Ücret)

Nispi ücret, davanın konusunun “para ile ölçülebilir” olduğu durumlarda, dava değeri üzerinden hesaplanan “yüzdesel” bir ücrettir. Ticari alacak tahsilatı, tazminat ve gayrimenkul davalarında en sık kullanılan model budur.

• Hangi Davalarda Uygulanır?
  • Alacak davaları (fatura, sözleşme, cari hesap)
  • Maddi ve manevi tazminat davaları (iş kazası, trafik kazası, haksız fiil)
  • Tapu iptali ve tescil davaları (gayrimenkulün değeri üzerinden)
  • Mal paylaşımı davaları (boşanma sonrası)
  • İcra takipleri (takip konusu alacak miktarı üzerinden)
• Hesaplama Yöntemi (Azalan Oranlı Tarife): Nispi ücret, sabit bir yüzde değildir. AAÜT, “azalan oranlı” bir yüzde tarifesi belirler. Örneğin (bu oranlar 2025 AAÜT’sine göre güncellenmelidir, temsili rakamlardır):
  • İlk 200.000 TL için %16
  • Sonraki 200.000 TL için %15
  • Sonraki 400.000 TL için %13
  • …ve bu şekilde devam eden kademeli bir hesaplama yapılır.
  • Önemli: Bu yüzdeler, avukatın alacağı asgari tutarı belirler. Avukat, müvekkili ile yapacağı sözleşmede bu oranların üzerinde (ancak toplamda %25 sınırını aşmayacak şekilde) bir yüzde belirleyebilir.

C. Yüzdesel Ücret Sözleşmesi (Başarıya Endeksli Ücret)

Bu model, Avukatlık Kanunu md. 164/2’de özel olarak düzenlenmiştir. Avukat, alacağı ücreti, davanın kazanılması halinde elde edilecek değere veya bir paya endeksleyebilir.

• %25 Sınırı: Kanun burada net bir tavan belirlemiştir: Avukatın bu modelle alacağı ücret, dava sonucunda hükmolunacak veya tahsil edilecek değerin yüzde yirmi beşini (%25) aşamaz.
• Kullanım Alanı: Genellikle riskli, tahsili şüpheli ama değeri yüksek ticari alacaklarda veya yüklü tazminat davalarında (örn: trafik kazası, iş kazası tazminatları) kullanılır.
• “Dava Kazanılmazsa Ücret Yok” Modeli Yasal mı? Avukatlık Kanunu, avukatın “ücretsiz” iş almasını yasaklar. Bu nedenle, “dava kaybedilirse hiç ücret almam” şeklindeki bir anlaşma, asgari tarifenin altında kalacağı için hukuken tartışmalıdır. Yargıtay uygulaması, avukatın en azından AAÜT’de belirlenen maktu veya nispi asgari ücreti alması, buna ek olarak dava kazanılırsa %25’e kadar ek bir başarı primi alması yönündeki sözleşmeleri geçerli kabul etmektedir.

III. Bölüm: Avukat Ücretini Belirleyen Diğer Faktörler (Neden Tarifeden Yüksek Olur?)

Müvekkillerin en çok sorduğu soru, “Tarifede [X] TL yazarken, avukat neden benden [3X] TL talep ediyor?” sorusudur. Cevap, AAÜT’nin “asgari” (minimum) olmasındadır. Avukatın talep ettiği serbest ücreti belirleyen faktörler şunlardır:

1. Davanın Karmaşıklığı ve Hukuki Zorluğu: Basit bir icra takibi ile uluslararası unsurlar taşıyan bir ticari tahkim davası aynı değildir.
2. Harcanacak Emek ve Mesai: Dava ne kadar sürecek? Kaç duruşmaya girilecek? Şehir dışı (örn: Adana’dan Ceyhan’a veya başka bir ile) gidiş-geliş gerekecek mi?
3. Avukatın Uzmanlığı (Know-How) ve Kıdemi: Belirli bir alanda (örn: Bilişim Hukuku, Enerji Hukuku) özel uzmanlık geliştirmiş, kıdemli ve tecrübeli bir avukatın ücreti, mesleğe yeni başlamış bir avukattan doğal olarak daha yüksek olacaktır.
4. Davanın Risk Seviyesi ve Sorumluluk: Avukatın üstlendiği risk (örn: çok yüksek meblağlı bir tazminat davası) ne kadar yüksekse, ücret de o oranda artar.
5. Yerel Koşullar: Avukatlık ücretleri, büyük metropollerde (İstanbul, Ankara) ile diğer şehirler (örn: Adana avukat ücretleri) arasında farklılık gösterebilir.

IV. Bölüm: Ücret Konusundaki En Büyük Yanılgılar: 3 Farklı Maliyet Kalemi

Müvekkillerin maliyet hesabı yaparken en sık karıştırdığı üç farklı kavram vardır:

1. Avukatlık (Vekalet) Ücreti (Müvekkilin Avukatına Ödediği)

Bu, makalenin başından beri anlattığımız, müvekkil ile avukat arasında kararlaştırılan ve avukatın emeği, bilgisi ve hizmeti karşılığında aldığı “hizmet bedeli”dir. Bu bedel, avukatın ofis giderleri, personeli ve kendi kazancı içindir.

2. Yargılama Giderleri ve Dava Masrafları (Mahkemeye Ödenen)

Bu kalem, avukat ücretine dahil değildir ve tamamen ayrı bir maliyettir. Bunlar, davanın yürütülebilmesi için devletin veya üçüncü kişilerin (bilirkişi vb.) talep ettiği masraflardır.

• Başvuru Harcı ve Peşin Harç: Davayı açarken adliyeye ödenen zorunlu devlet harçları.
• Tebligat Giderleri (Posta): Dilekçelerin ve duruşma günlerinin taraflara postalanması için PTT’ye ödenen ücret.
• Bilirkişi Ücreti: Davada teknik bir inceleme (hesaplama, imza incelemesi, kusur tespiti) gerektiğinde, mahkemenin atadığı uzmana ödenen ücret.
• Tanık Ücreti: Duruşmaya gelen tanıklara ödenen yasal ücret.
• Keşif Gideri: Hâkimin olay yerini (örn: bir gayrimenkul veya kaza mahalli) görmesi gerektiğinde yapılan masraflar (yol, araç vb.).

Kural: Bu masrafların tamamı, davayı açan müvekkil tarafından davanın başında peşin olarak mahkeme veznesine yatırılır. Avukat bu parayı almaz, sadece müvekkili adına devlete öder.

3. Karşı (Yasal) Vekalet Ücreti (Dava Sonunda Hükmedilen)

En çok kafa karıştıran konu budur.

• Nedir? Mahkeme, davayı bitirdiğinde, davayı kaybeden tarafı, davayı kazanan tarafın avukatına bir ücret ödemeye mahkum eder.
• Kim Belirler? Bu ücret, müvekkil ile avukatın anlaştığı özel ücret değildir. Hâkimin, o yılın Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne (AAÜT) göre belirlediği minimum ücrettir.
• Kime Aittir? (Avukatlık Kanunu md. 164/son): Kanun çok açıktır: “Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir.”
• Neden Avukata Aittir? Bu ücret, müvekkilin avukatına ödediği ücretin bir karşılığı veya indirimi değildir. Yargıtay kararlarına göre bu ücret, “yargılama gideri” niteliğinde, avukatlık mesleğinin kamu hizmeti vasfı nedeniyle avukatın kendisine ait olan ayrı bir alacaktır.
• Özetle:
  1. Müvekkil, davası için avukatına (A) ücretini öder (Özel Anlaşma).
  2. Müvekkil, dava masraflarını (B) mahkemeye öder.
  3. Dava kazanılırsa, karşı taraf mahkeme kararıyla avukatınıza (C) ücretini (AAÜT’den hesaplanan Karşı Vekalet Ücreti) öder.
  4. A ve C birbirinden tamamen bağımsız alacaklardır (Taraflar aksini sözleşmede kararlaştırmadıkça).

V. Bölüm: Hukuki Danışmanlık Ücreti (Konsültasyon)

Avukatlık hizmeti sadece dava açmak değildir. Bazen bir dava açmadan önce hukuki bir konuda fikir almak, bir sözleşmeyi inceletmek veya bir ihtarnamenin hukuki sonuçlarını öğrenmek gerekir.

• Ücretli midir? Evet. Avukatlık Kanunu’na göre, avukatın sözlü veya yazılı danışmanlık (konsültasyon) hizmeti vermesi de ücrete tabidir.
• 2025 AAÜT Ne Diyor? 2025 Tarifesi, bu hizmetler için de asgari ücretler belirlemiştir. Örneğin, “Büroda sözlü danışmanlık (İlk 1 saate kadar)” veya “Yazılı danışmanlık” için ayrı ayrı asgari tutarlar yer alır.
• Neden Ücretlidir? “Sadece bir soru sordum” düşüncesi yanıltıcıdır. Avukatın o “bir soruya” verdiği cevap, yılların eğitimi, tecrübesi ve o an üstlendiği yasal sorumluluğun (yanlış bilgi vermeme sorumluluğu) bir ürünüdür. Bu nedenle, profesyonel danışmanlık hizmeti her zaman ücrete tabidir.

VI. Bölüm: Avukatlık Ücret Sözleşmesi ve Ödeme Planı

Tüm bu karmaşıklığı ortadan kaldırmanın ve müvekkil-avukat ilişkisini sağlıklı bir zemine oturtmanın tek yolu, sürecin en başında Yazılı Avukatlık Ücret Sözleşmesi imzalamaktır.

A. Avukatlık Ücret Sözleşmesi Neden Hayati Önem Taşır?

• Şeffaflık: Avukatın hangi hizmeti vereceği (davanın kapsamı) net olarak yazılır.
• Net Maliyet: Avukatın alacağı ücretin (maktu, nispi, yüzdesel) ne olduğu, KDV’nin dahil olup olmadığı netleşir.
• Ödeme Planı: Ücretin peşin mi, taksitle mi, ne zaman ödeneceği belirlenir.
• Masraflar: Yargılama giderlerinin (Bölüm IV-B) müvekkile ait olduğu ve peşin alınacağı teyit edilir.
• Karşı Vekalet Ücreti: Karşı taraftan alınacak yasal vekalet ücretinin (Bölüm IV-C) kime ait olacağı (kanunen avukata aittir, ancak aksine bir mahsuplaşma yapılacaksa burada yazılmalıdır) netleşir.

B. Ödeme Modelleri

1. Peşin Ödeme (Upfront/Retainer): Genellikle maktu ücretli davalarda (boşanma, ceza) ücretin tamamı veya önemli bir kısmı işin başında peşin olarak alınır.
2. Taksitlendirme: Yüksek meblağlı ücretlerde, taraflar ücretin dava aşamalarına (dilekçe, duruşma, karar) bölünerek ödenmesini kararlaştırabilir.
3. Aylık Sürekli Danışmanlık (Kurumsal): Şirketlerin tercih ettiği modeldir. Şirket, avukata her ay sabit bir “danışmanlık ücreti” öder. Avukat, bu ücret karşılığında şirketin rutin hukuki işlerini (sözleşme inceleme, ihtarname çekme, danışmanlık) yürütür. (Dava açılması genellikle bu sabit ücrete dahil değildir, ayrıca ücretlendirilir).

VII. Bölüm: Sıkça Sorulan Sorular (SSS/FAQ)

1. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) nedir? Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl Resmi Gazete’de yayımladığı, avukatların bir dava veya hukuki işlem için alabileceği yasal olarak bağlayıcı en düşük (minimum) ücret listesidir.

2. Avukatlar bu tarifenin altında bir ücrete çalışabilir mi? Hayır. Avukatlık Kanunu gereği, AAÜT’nin altında bir ücretle iş almak yasaktır, haksız rekabet sayılır ve avukat için disiplin suçu oluşturur.

3. Dava masrafları (harç, bilirkişi vb.) avukat ücretine dahil midir? Hayır. Dava masrafları (yargılama giderleri), avukatın hizmet bedelinden tamamen ayrıdır. Bu masraflar, davanın yürütülmesi için mahkeme veznesine veya bilirkişilere ödenir ve müvekkil tarafından karşılanır.

4. “Karşı Vekalet Ücreti” nedir? Bu parayı davayı kazanırsam ben mi alırım? Karşı vekalet ücreti, davayı kaybeden tarafın, kazanan tarafın avukatına ödemeye mahkum edildiği, AAÜT’den hesaplanan yasal bir ücrettir. Avukatlık Kanunu’na göre bu ücret, müvekkile değil, doğrudan avukata aittir.

5. Avukatla sadece bir şey danışmak (soru sormak) da ücretli midir? Evet. Avukatın verdiği sözlü veya yazılı hukuki danışmanlık (konsültasyon), profesyonel bir hizmettir ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen asgari danışma ücretine tabidir.

Sonuç ve Kurumsal Değerlendirme:

Avukat ücreti, bir maliyet kalemi olarak değil, haklarınızı korumak, olası kayıpları önlemek veya mevcut bir zararı tazmin etmek için yapılan stratejik bir “yatırım” olarak değerlendirilmelidir. En ucuz hizmeti aramak, özellikle hukuk gibi teknik bir alanda, genellikle hak kayıplarına ve ileride çok daha büyük maliyetlere yol açar.

Hukuk Büromuz, müvekkil ilişkilerinde şeffaflığı ve dürüstlüğü temel ilke edinmiştir. Hukuki sürecinizin maliyet analizi, olası riskler, avukat ücreti ve size en uygun ödeme planının belirlenmesi için, davanızın detaylarını görüşmek üzere Adana ve Ceyhan‘daki ofislerimizle iletişime geçerek profesyonel danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.